Mấy tuần lễ nay nước mỹ sôi sục về vụ Donald J. Trump, Tổng thống trang bị 45 của Hoa Kỳ, bị Hạ Viện “impeached”. Báo mạng khắp nơi đang theo dõi ngay cạnh sự kiện lịch sử hào hùng này. Bài viết dưới đây hy vọng để giúp độc giả hiểu thêm về khái niệm “impeachment” qua các thời đại.

Bạn đang xem: Impeachment là gì

Bạn đang xem: Impeachment là gì


*

Chữ “impeach” là 1 trong những thuật ngữ bao gồm trị gồm từ xa xưa. Các nhà ngữ học bỏng đoán nó tới từ chữ “empeechier” trong giờ Pháp cổ, khởi nguồn từ chữ “impedire” trong giờ đồng hồ La-tinh tức là dùng chân (ped) để ngăn hay bảo quản – giờ Việt ta nói là “ngáng chân”. Trong giờ Pháp tiến bộ từ tương đương là “empêcher”; trong giờ đồng hồ Anh là “impede” – nghĩa là cản trở.

Như một phương tiện pháp lý, impeachment vẫn được áp dụng ít duy nhất từ thời Hy Lạp và La Mã. Dần dần dà nó du nhập sang Âu Châu. Lần trước tiên chữ “impeachment” lộ diện trong sử sách Anh là vào năm 1376 bên dưới triều Edward III, nổi tiếng là một trong những nhà vua nhũng nhiễu, dân bọn chúng vô cùng oán thù thán. Là một trong vị vua độc tài, Edward ra lệnh bãi bỏ Nghị Viện (Parliament) vài năm ngoái đó. Nhưng bởi vì áp lực tài chính và bao gồm trị, Edward phải tái lập Parliament. Một trong những việc đầu tiên người chủ Tịch Nghị Viện (Speaker of the House) làm ngay lập tức là bắt nhốt viên quan giữ lại kho bội bạc Richard Lyons cùng … “impeach Lord Baron Latimer” – mtv của House of Lords (Thượng Viện) bị tình nghi đang vơ vét ngân quỹ, ăn ăn năn lộ, lân dụng quyền lực và một số tội danh khác.

Sau một cuộc xét xử công khai, những bằng chứng đưa ra đã chứng minh Baron Latimer gồm tội, cho nên vì vậy ông bị trục xuất khỏi House of Lords. Dựa trên chuyện này ta có thể đoán rằng thủ tục impeach đã tất cả từ trước và sẵn sàng chuẩn bị được với ra dùng để ngăn chặn hành vi lấn quyền của quan liêu chức trong triều (trừ bên vua).

Năm 1388 một nhân thứ khác cũng bị “impeached” với truất quyền, đó là công tước đoạt Earl of Suffolk. Vào vụ này lần thứ nhất ta thấy xuất hiện thêm cụm từ bỏ “high crimes & misdemeanors” mà tứ trăm năm sau những nhà Quốc Phụ (Founding Fathers) của Mỹ sẽ dùng cho Hiến Pháp Hoa Kỳ. “High crimes” tại đây phải được gọi là hầu như hành vi bất chính mang tính chất nghiêm trọng về mặt thiết yếu trị, chứ không phải là trọng tội theo nghĩa hình sự. Cùng trong văn cảnh đó, “misdemeanor” cũng là phần nhiều hành vi bất chính, tuy ko nghiêm trọng bằng “high crimes” tuy vậy vẫn rất cần phải được ngăn ngừa để bảo đảm an toàn niềm tin của công chúng nó vào chế độ, vào chính quyền.

Nói bí quyết khác, “impeachment” là một giải pháp chính trị để đối phó với tình huống người cụ quyền sử dụng vị thế của mình để làm hầu như điều có khả năng gây nguy nan đến đất nước. Điều cần nhấn mạnh ở đây là người bị hạch tội không độc nhất thiết đã thao tác làm việc gì phi pháp, họ chỉ cần “có âm mưu làm bậy” thôi là cũng đủ đại lý để hạch tội rồi. Mặc dù nhiên, người bị hạch vẫn buộc phải được xét xử vô tư và công khai minh bạch để coi có cần phải truất phế xuất xắc không.Khác cùng với toà án hình sự tốt dân sự, impeachment là một vụ xử chính trị được tiến hành theo hầu hết quy tắc riêng biệt của nó. Đây là nền tảng gốc rễ của tiến trình “impeachment” trong Hiến Pháp Hoa Kỳ mà những nhà Quốc Phụ đã vay mượn từ khối hệ thống Đại Nghị của anh quốc để vận dụng cho hệ thống Tổng Thống Chế họ vừa đề ra cho tân đất nước của mình. Thời buổi này hiến pháp các nước dân chủ trên gắng giới hầu như đều có những quy định về impeachment.


*

Thế còn bên phương Đông thì sao? Theo từ điển Hán Việt của Thiều Chửu và nhiều vị học tập giả đáng tin cậy khác, “impeachment” được call là “đàn hặc” có tín đồ còn viết là “đàn hạch” (hạch là vì hặc nói trại ra, như hạch hỏi, hạch tội v.v.) Cuối thời Bắc Tống bên Tàu, khoảng thế kỷ thiết bị 12, tất cả viên quan liêu tên trần Hoà từng “dâng sớ đàn hặc” lên vua Tống Huy Tông nhằm hạch tội Đồng Quán, một vị tướng tá tài bố nhưng cậy quyền ỷ nỗ lực làm các điều xằng bậy. Truyện Thủy Hử cũng có thể có nhắc đến nhân trang bị Đồng quán này.

Đời đơn vị Trần với Hậu Lê ở vn có Ngự Sử Đài gồm những vị quan cương trực, họ có nhiệm vụ hặc tấu lên vua phần đông tên quan lại lại tham nhũng lấn quyền. Từ rất nhiều chuyện trên ta hoàn toàn có thể kết luận impeachment, hay đàn hặc, là hầu hết quy tắc thiết yếu trị bao gồm tự lâu đời. Tuy về mặt hình thức mỗi khu vực mỗi khác, nhưng lại tựu trung nó vẫn luôn là những giải pháp ngăn ngăn sự lạm quyền.

Hiến Pháp Hoa Kỳ chia tổ chức chính quyền ra bố nhánh đơn lẻ để kiểm soát và điều hành và kìm giữ lẫn nhau, hotline là “checks & balance”. Tổng thống thuộc bên Hành Pháp tuy có khá nhiều quyền lực nhưng vẫn có thể bị Lập Pháp là Quốc Hội chế ước và truất phế. Những nhà Quốc Phụ đã bàn thảo khá kỹ về thủ tục đàn hặc tổng thống trước lúc đặt nó vào vào Hiến Pháp. Vào thời đó đất nước mỹ vừa new thành hình với còn trong quy trình phôi bầu nên gồm hai điều họ hết sức quan tâm, như George Mason từng viết trong Federalist Papers.

Thứ độc nhất vô nhị là họ sợ tổng thống bị tác động bởi, hoặc liên minh với láng giêng làm lũng đoạn giang sơn (cho buộc phải mới có điều kiện tổng thống nên là fan sinh ra sinh sống Mỹ). Thứ nhì là chúng ta sợ khối hệ thống bầu cử bị phá hoại khiến cho lá phiếu của fan dân không thể hiệu lực. Có thể nói rằng đây là hai hành vi cực kỳ nghiêm trọng nhất có thể dẫn mang đến việc đàn hặc tổng thống – một chức vụ mới lạ chưa nước như thế nào có.

Hiến Pháp Hoa Kỳ ghi rằng tổng thống rất có thể bị Hạ Viện đàn hặc giả dụ phạm phần lớn tội như hối lộ, bội phản quốc, hoặc “high crimes & misdemeanors…” Hạ Viện là cơ sở duy nhất có thẩm quyền hạch tội tổng thống. Sau khi khảo sát xong, Hạ Viện cần biểu quyết và trải qua một bản hạch trạng, tiếng Anh hotline là Articles of Impeachment, ngừng chuyển lịch sự Thượng Viện để xét xử (tương tợ như “dâng sớ bầy hặc”). Trên Thượng Viện những Thượng Nghị Sĩ sẽ đóng vai Bồi Thẩm Đoàn, và cuộc xử án được nhà toạ bởi quản trị Tối Cao Pháp Viện.


*

Trong lịch sử hào hùng nước Mỹ trước đây chỉ tất cả hai tổng thống bị Hạ Viện đàn hặc là Andrew Johnson (1868) và Bill Clinton (1999). Nay bao gồm thêm Donald Trump (2019) nữa là ba. Dường như Tổng thống Nixon có bị luận tội năm 1974 dẫu vậy đã tự chức trước khi bị đàn hặc. Từ đó tới giờ chưa tồn tại tổng thống Mỹ như thế nào bị truất phế, do phải bắt buộc đến 2/3 Thượng Viện bỏ thăm thuận – một đk khá trở ngại được những nhà Quốc Phụ đặt ra để chống ngừa câu hỏi Lập Pháp lân quyền.

Theo kế hoạch trình, vụ xử Tổng thống Trump sẽ diễn ra vào tháng Giêng 2020, bởi vì Thẩm phán John Roberts quản lý toạ. Những Thượng Nghị Sĩ vẫn xét nhì hạch trạng: 1) lạm dụng quyền lực; 2) cản trở Quốc Hội.

Xem thêm: Siêu Âm Doppler Là Gì, Khi Nào Cần Thực Hiện? Siêu Âm Doppler

Dù hiệu quả sẽ như thế nào chăng nữa, đây vẫn là thời cơ hy hữu cho đều ai quan tâm đến đời sống chủ yếu trị trong một làng mạc hội sang trọng tự do. Theo dõi tình tiết hiếm tất cả này ta đã hiểu sâu rộng cách quản lý và vận hành của một chủ yếu thể tam quyền phân lập và dân nhà pháp trị, khu vực không một ai hay như là 1 đảng phái nào hoàn toàn có thể đứng trên pháp luật.